Kişinin sağlığında, vefatından sonra geçerli olmak üzere mal varlığının paylaşımı ve terekeline ilişkin iradesini beyan ettiği hukuki işleme vasiyetname denir. Ancak vasiyetname düzenlenirken kanunun aradığı şekil şartlarına uyulmaması veya diğer mirasçıların haklarının ihlal edilmesi, vasiyetnamenin geçersiz kılınmasına yol açabilir.
Özellikle Manisa (Salihli, Turgutlu, Alaşehir, Kula, Akhisar başta olmak üzere tüm ilçeleri), İzmir, Denizli, Aydın ve Balıkesir genelinde aile içi miras düzenlemelerinde vasiyetname usulleri sıklıkla tercih edilmektedir.
Bu yazıda vasiyetname türlerini, geçerlilik şartlarını ve hangi hallerde iptal davası açılabileceğini derledik.
1. Vasiyetname Türleri ve Şekil Şartları
Türk Medeni Kanunu uyarınca vasiyetname üç farklı şekilde yapılabilir:
- Resmi Vasiyetname: İki tanığın huzurunda noter, sulh hakimi veya yetkili memur tarafından düzenlenir. Şekil bakımından en sağlam ve ispatı en kolay vasiyet türüdür.
- El Yazılı Vasiyetname: Vasiyet eden kişinin başından sonuna kadar kendi el yazısı ile yazdığı, tarihi (gün, ay, yıl) ve imzasını içerdiği metindir. Bilgisayar veya daktilo çıktısı el yazılı vasiyetname olarak geçerli sayılmaz.
- Sözlü Vasiyetname: Olağanüstü durumlar (savaş, felaket, ölümcül hastalık vb.) durumunda diğer vasiyet türlerinin yapılamadığı anlarda iki tanık huzurunda beyan edilen istisnai türdür.
2. Vasiyetname ile Tüm Mal Varlığı İstenen Kişiye Bırakılabilir mi?
En sık yapılan yanlışlardan biri, vasiyetname yazarak diğer tüm mirasçıların mirastan tamamen mahrum bırakılabileceği düşüncesidir.
Daha önceki yazılarımızda ele aldığımız muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) konusunda da vurguladığımız üzere; kanun, birinci derece mirasçıların (çocuklar, eş, anne-baba) saklı paylarını koruma altına almıştır. Saklı payları ihlal eden vasiyetnamelere karşı mağdur mirasçılar Tenkis Davası açarak yasal haklarını talep edebilirler.
3. Vasiyetnamenin İptali Davası Hangi Durumlarda Açılır?
Aşağıdaki hallerin varlığı halinde mirasçılar veya vasiyet alacaklıları Vasiyetnamenin İptali Davası açabilirler:
- Ehliyetsizlik: Vasiyet yazıldığı tarihte ayırt etme gücünün bulunmaması (örneğin ileri derecede demans, akıl hastalığı vb. durumların sağlık kurulu raporu ile tespiti).
- İrade Bozukluğu: Vasiyetnamenin yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle yaptırılması.
- Şekil Eksikliği: El yazılı vasiyetnamede tarih veya imzanın bulunmaması, resmi vasiyetnamede tanık usulüne uyulmaması gibi kanuni şekil şartlarının eksik olması.
- Hukuka veya Ahlaka Aykırılık: İçeriğin veya bağlanan koşulların emredici hukuk kurallarına aykırı olması.
4. Zamanaşımı ve Mahkeme Süreçleri
Vasiyetnamenin iptali davası, davacının vasiyetnameyi, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halde vasiyetnamenin açıldığı tarihten itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır.
Daha önce incelediğimiz terekenin tespiti davası süreçlerinde olduğu gibi, vasiyetnamenin açılması ve okunması işlemleri de miras bırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi kanalıyla yürütülür.
Özet ve Değerlendirme
Geçerli bir vasiyetname düzenlemek ileride mirasçılar arasında doğabilecek çekişmeleri engellerken; usulüne uygun yapılmayan vasiyetnameler uzun süren iptal davalarına yol açabilir.
Salihli ve Manisa merkez başta olmak üzere İzmir, Denizli, Aydın ve Balıkesir illeri ile tüm ilçelerinde vasiyetname hazırlanması, vasiyetnamenin iptali ve tenkis davası süreçleri için iletişime geçebilirsiniz.