Miras bırakanın vefatı ile birlikte geride kalan mal varlığının paylaştırılabilmesi için öncelikli olarak terekenin net kapsamının belirlenmesi gerekir. Ancak bu belirleme yapılmadan önce, evlilik birliği içerisinde edinilen malların tasfiye edilmesi şarttır. Türk hukukunda yasal mal rejimi olan Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi, ölüm gerçekleştiği anda sona erer ve Mal Rejimi Tasfiyesi süreci başlar.
Özellikle Manisa (Salihli, Turgutlu, Alaşehir, Kula, Akhisar, Soma, Demirci dâhil tüm ilçeleri), İzmir, Denizli, Aydın ve Balıkesir genelinde eşler arasındaki gayrimenkul, araç ve birikimlerin paylaşımında miras ve mal rejimi hesaplamaları sıklıkla birlikte ele alınmaktadır.
Bu yazıda ölüm halinde mal rejimi tasfiyesinin aşamalarını, edinilmiş malların kapsamını ve miras paylaşımıyla olan sırasını derledik.
1. Mal Rejimi Tasfiyesi Mirastan Önce mi Yapılır?
Evet. Hukuki sıraya göre miras paylaşıma geçilmeden önce, sağ kalan eş ile vefat eden eş arasındaki mal rejimi tasfiye edilerek katılma alacağı hesaplanır.
- 1. Aşama (Mal Rejimi Tasfiyesi): Evlilik süresince edinilen mallar ayrılır, borçlar düşülür, artık değer hesaplanır ve sağ kalan eşin yarısı (katılma alacağı) tereke borcu olarak düşülerek eşe verilir.
- 2. Aşama (Miras Paylaşımı): Kalan net tereke üzerinden, dün incelediğimiz sağ kalan eşin miras payı ve konut/eşya hakları kuralları uygulanarak çocuklarla veya diğer mirasçılarla paylaşım yapılır.
2. Hangi Mallar Edinilmiş Mal Sayılır?
Yasal mal rejimine göre eşlerin evlilik birliği içinde emekleriyle karşılığını vererek elde ettikleri her türlü mal varlığı edinilmiş maldır:
- Çalışma karşılığı elde edilen maaş, gelir ve kazançlar,
- Sosyal güvenlik kurumlarından yapılan ödemeler,
- Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,
- Edinilmiş malların yerine geçen değerler (örneğin evlilik içinde maaş birikimiyle alınan ev, arsa veya tarlalar).
Kişisel Mallar: Eşlerden birinin evlilik öncesi sahip olduğu mallar, miras yoluyla veya karşılıksız kazandırma (hibe) yoluyla edindiği mallar ile kişisel kullanım eşyaları tasfiyeye dâhil edilmez, kişisel mal olarak kimseden pay alınmaz.
3. Artık Değer ve Katılma Alacağı Hesaplaması
Tasfiyenin temel amacı, her bir eşin mal varlığındaki artık değerin (toplam edinilmiş mallardan borçlar düşüldükten sonra kalan miktar) yarısının diğer eşe verilmesidir.
- Sağ kalan eş, vefat eden eşin edinilmiş malları üzerinde %50 oranında katılma alacağı hakkına sahiptir.
- Bu alacak doğrudan tereke borcu kabul edilir; önce bu alacak sağ kalan eşe ödenir, geriye kalan net tereke üzerinden eş ve çocuklar tekrar yasal miras paylarına göre pay kaparlar.
4. Diğer Miras Hukuku Kurumlarıyla İlişkisi
Mal rejimi tasfiyesi ve edinilmiş mallar, önceki yazılarımızda ele aldığımız birçok hukuki süreçle doğrudan entegredir:
- Saklı Pay ve Tenkis Davaları: Mal rejimi tasfiyesi sonucunda eşe ödenen katılma alacağı, terekeyi azaltabileceği için diğer mirasçıların saklı pay ve tenkis davaları hesaplamalarını doğrudan etkiler.
- Muris Muvazaası: Vefat eden eşin sağlığında mal kaçırmak amacıyla üçüncü kişilere veya çocuklarından birine devrettiği mallar, tasfiye hesaplamalarında eklenerek (denkleştirme yoluyla) dikkate alınabilir. Bu durum muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davaları ile koordine yürütülür.
- Taksim Sözleşmeleri: Tasfiye ve miras payları netleştikten sonra, mirasçılar arasında miras taksim sözleşmesi (rızai taksim) yapılarak tapu devirleri huzurla tamamlanabilir.
Özet ve Değerlendirme
Ölüm halinde mal rejimi tasfiyesi yapılmadan doğru bir miras paylaşımına ulaşmak imkânsızdır. Edinilmiş malların tespiti, kişisel mal ayrımı ve katılma alacağı hesaplamaları teknik uzmanlık gerektirir.
Salihli ve Manisa merkez başta olmak üzere İzmir, Denizli, Aydın ve Balıkesir illeri ile tüm ilçelerinde mal rejimi tasfiyesi, katılma alacağı davaları ve miras hukuku uyuşmazlıkları için iletişime geçebilir ve online randevu alabilirsiniz.