Kişinin sağlığında, vefatından sonra geçerli olmak üzere mal varlığının paylaşımı ve terekesine ilişkin iradesini beyan ettiği hukuki işleme vasiyetname denir. Türk Medeni Kanunu kapsamındaki şekil şartlarına uygun olarak yapılmayan vasiyetnameler, ileride mirasçılar arasında uyuşmazlıklara veya vasiyetnamenin iptali davalarına yol açabilmektedir.
Bu yazıda, vasiyetname türlerini, kanunen aranan geçerlilik koşullarını ve dikkat edilmesi gereken temel hususları derledik.
1. Vasiyetname Düzenleme Ehliyeti
Bir kişinin geçerli bir vasiyetname yapabilmesi için kanunen aranan iki temel şart bulunmaktadır:
- Ayırt Etme Gücüne Sahip Olmak: Vasiyet yapan kişinin akli melekelerinin yerinde olması gerekir.
- 15 Yaşını Doldurmuş Olmak: 15 yaşını dolduran ve ayırt etme gücü bulunan her birey vasiyetname düzenleyebilir.
2. Türk Medeni Kanunu’na Göre Vasiyetname Türleri
Kanunumuzda kabul edilen 3 farklı vasiyetname türü bulunmaktadır:
- Resmi Vasiyetname: Noter, sulh hakimi veya kanunen yetkili kılınmış bir resmi memur huzurunda iki tanık eşliğinde düzenlenir. Hukuki açıdan en güvenli ve ispat gücü en yüksek vasiyetname türüdür.
- El Yazılı Vasiyetname: Başından sonuna kadar vasiyet yapan kişinin kendi el yazısı ile yazılmış olması şarttır. Metnin el yazısıyla hazırlanmasının yanı sıra, yıl, ay ve gün gösterilerek tarih atılması ve ıslak imza taşıması zorunludur. Bilgisayar, daktilo veya başkasına yazdırılan metinler el yazılı vasiyetname sayılmaz.
- Sözlü Vasiyetname: Olağanüstü durumlar (savaş, ulaşımın kesilmesi, yakın ölüm tehlikesi, salgın hastalık vb.) nedeniyle resmi veya el yazılı vasiyetname yapılamadığı hallerde başvurulan istisnai bir yoldur. İki tanığa vasiyet beyan edilir ve tanıklar bu beyanı vakit kaybetmeksizin mahkemeye bildirir.
3. Saklı Pay Sınırlaması
Vasiyetname düzenleyen kişi mal varlığı üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunabilir; ancak kanunun alt soy (çocuklar/torunlar), ana-baba ve eş için tanıdığı saklı pay oranlarını tamamen ortadan kaldıramaz.
Saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal eden bir vasiyetname tamamen geçersiz sayılmasa dahi, vefattan sonra mirasçılar tarafından açılacak tenkis davası ile saklı pay oranları nispetinde düzeltilebilir.
4. Yurt Dışında Yaşayanlar İçin Vasiyetname İşlemleri
Yurt dışında ikamet eden vatandaşlarımız, Türkiye’deki taşınmazları veya mal varlıkları için bulundukları ülkedeki Türk Konsoloslukları nezdinde resmi vasiyetname düzenleyebilirler. Bulunulan ülkenin yetkili makamlarında (noterlerinde) yapılan vasiyetnamelerin ise Türkiye’de hüküm doğurabilmesi için şekil yönünden uluslararası sözleşmelere ve Apostil kurallarına uygun olması gerekir.
Özet ve Değerlendirme
Vasiyetnamelerin geçerliliği sıkı şekil şartlarına tabidir. Şekil eksikliği veya saklı pay ihlalleri, vefat sonrasında uzun süren hukuki süreçlere neden olabilmektedir.
Vasiyetname hazırlanması, vasiyetnamenin iptali ve tenkis davaları gibi konularda detaylı durum değerlendirmesi için iletişime geçebilirsiniz.