Miras bırakanın vefatından sonra geride bıraktığı vasiyetnamenin doğrudan işleme konulması veya mirasçılar tarafından kendi arasında uygulanması hukuken mümkün değildir. Vasiyetname, ister noterde yapılmış resmi bir vasiyetname olsun ister el yazılı olsun, geçerlilik kazanması ve hüküm doğurabilmesi için mutlaka mahkeme huzurunda usulüne uygun şekilde açılmalı ve tüm mirasçılara okunmalıdır.
Özellikle Manisa (Salihli, Turgutlu, Alaşehir, Kula, Akhisar, Soma, Demirci dâhil tüm ilçeleri), İzmir, Denizli, Aydın ve Balıkesir genelinde vasiyetnameye dayalı miras intikallerinde, vasiyetin açılması prosedürü tamamlanmadan tapuda işlem yapılması mümkün değildir.
Bu yazıda vasiyetnamenin mahkemece açılması ve okunması sürecini step step inceledik.
1. Vasiyetname Mahkemeye Nasıl Ulaştırılır?
Miras bırakanın vefatından sonra vasiyetnameyi elinde bulunduran, saklayan veya ölenin eşyaları arasında bulan her kişi, vasiyetnameyi gecikmeksizin miras bırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi‘ne teslim etmekle yükümlüdür.
Noterde düzenlenen resmi vasiyetnameler ise Nüfus Müdürlüğü ve Noterler Birliği sistemi üzerinden murisin vefatının sisteme işlenmesiyle birlikte ilgili Sulh Hukuk Mahkemesi’ne resen bildirilir.
2. Vasiyetnamenin Açılması ve Okunması Duruşması
Sulh Hukuk Mahkemesi hâkimi vasiyetnameyi teslim aldıktan veya noterden ulaştıktan sonra şu adımları izler:
- Mirasçıların Tespiti: Mahkeme öncelikle bilinen tüm yasal ve atanmış mirasçıların adreslerini tespit eder.
- Tebligat ve Çağrı: Belirlenen duruşma günü için tüm mirasçılara resmi tebligat gönderilerek duruşmaya davet edilirler. Mirasçıların duruşmaya katılması zorunlu değildir; tebligatın usulüne uygun yapılmış olması yeterlidir.
- Vasiyetin Açılması: Belirlenen gün ve saatte mahkeme hâkimi, kapalı zarf içindeki vasiyetnameyi açarak hazır bulunanların huzurunda yüksek sesle okur ve duruşma tutanağına geçirir.
- Tutanak Gönderimi: Duruşmaya gelmeyen mirasçılara vasiyetnamenin onaylı bir örneği mahkemece tebliğ edilir.
3. Diğer Miras Hukuku Süreçleriyle Doğrudan İlişkisi
Vasiyetnamenin mahkemece resmen açılıp okunması, miras hukukundaki birçok kritik sürenin ve davanın başlangıç noktasını oluşturur:
- Sürelerin Başlangıcı: Dün incelediğimiz miras davalarında zamanaşımı ve hak düşürücü süreler prensipleri gereğince, vasiyetnameye karşı açılacak iptal veya tenkis davalarındaki 1 yıllık ve 10 yıllık hak düşürücü süreler, vasiyetnamenin mahkemece açılıp tebliğ edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
- Vasiyetnamenin İptali Davası: Vasiyetnamenin okunmasıyla birlikte ehliyetsizlik veya şekil noksanı olduğunu düşünen mirasçılar, daha önce ele aldığımız vasiyetname hazırlama ve iptali kuralları çerçevesinde Asliye Hukuk Mahkemesi’nde iptal davası açabilirler.
- Saklı Pay Koruması: Okunan vasiyetnamede saklı payı ihlal edilen mirasçılar, incelediğimiz saklı pay ve tenkis davaları yoluna başvurabilirler.
- Vasiyetin Tenfizi (Yerine Getirilmesi): Vasiyetnameye kanuni süre içinde hiçbir mirasçı itiraz etmez veya açılan iptal davaları reddedilirse, lehtar kişi Vasiyetnamenin Tenfizi (Yerine Getirilmesi) Davası açarak mülkiyetin adına tescilini talep eder.
4. Vasiyetnameye İtiraz Edilmezse Ne Olur?
Vasiyetnamenin açılıp okunmasından sonra yasal süreler içinde herhangi bir iptal veya tenkis davası açılmazsa vasiyetname kesinleşir. Vasiyet alacaklısı, mahkemeden alacağı “Vasiyetnamenin Açılıp Okunduğuna ve Kesinleştiğine Dair Şerh” ile Tapu Müdürlüğü’ne başvurarak mülkiyet devir işlemlerini tamamlayabilir.
Daha önce etraflıca incelediğimiz miras taksim sözleşmesi (rızai taksim) süreçlerinde olduğu gibi, vasiyetname kesinleştikten sonra da tüm mirasçılar bir araya gelerek vasiyet şartlarını kendi aralarında rızaen yeniden şekillendirebilirler.
Özet ve Değerlendirme
Vasiyetnamenin açılması ve okunması, mirasın tasfiyesinde kurucu bir usul işlemidir. Hak kayıplarının ve süre kaçırmalarının önüne geçmek adına mahkeme tebligatlarının takibi büyük önem taşır.
Salihli ve Manisa merkez başta olmak üzere İzmir, Denizli, Aydın ve Balıkesir illeri ile tüm ilçelerinde vasiyetnamelerin açılması, vasiyetin tenfizi ve miras davaları için iletişime geçebilir veya online danışmanlık alabilirsiniz.